KAVRAM KÖŞESİ

operasyon,
algı operasyonu

Necmiye Alpay


operasyon

Bu sözcük Türkçeye ilk geldiğinde yalnızca 'ameliyat' anlamında kullanılıyordu. Belli ki, durumu hastasından gizleyerek konuşmak isteyen doktorların işine yarayan sayısız örtülü tıp sözcüğünden biri olmuştu. Biz halk olarak ameliyat demeye devam ettik. Zaten doktorlarla aynı dili konuşmuyorduk.

Daha sonra "operasyon" sözcüğünü askeriyeden de duymaya başladık. Önce 'sefer'e çıkmanın yerini "harekât" aldı. Hatta, "Barış Harekâtı"! 1974 Kıbrıs çıkarmasının adı böyle oldu. Seferler Osmanlı'da kalmıştı artık.

Ve sonra "operasyon" gelip "harekât"ın yükünü hafifletti. Nöbetleşe görev yapmaya başladılar: "Sınır dışı harekât" yorulmuşsa devreye "operasyon" girer oldu. Ölen gençler de ya etkisiz hale getirilmiş oluyordu, ya şehit. Bunlar sürüp giderken, bu kez siyasette "algı" sözcüğü girdi devreye.

algı operasyonu

Son birkaç yılın yeniliği bu oldu. Siyasi iktidarın ağzında "algı operasyonu" sözü muhalefetten birilerini suçlamaya yarıyordu. 2016 ve 15 Temmuz darbe girişimi zamanlarında FETÖ ile iktidar partisi birbirlerine karşı da sık sık kullandılar bu sözü. Ne demek istediklerini anlıyor gibiydik ama, neydi, nereden çıkmıştı bu kavram?

Kaynağın ABD Savunma Bakanlığı olduğunu Tanıl Bora yazdı (bkz. "Zamanın Kelimeleri" adlı kitabı, s. 148-151): Dünya jandarması, başka ülkelerin ya da kesimlerin alacağı tavırları güdülemek amacıyla, özel olarak hazırlanmış haber ya da belge sahneleme etkinliklerine "algı operasyonu" adını veriyordu. Bu etkinliklerin arasında, "gerçeği gizleme ve çarpıtma, psikolojik operasyonları yönetme gibi unsurlar" da yer alıyordu. Tahmin edileceği üzere, kavram ve yöntem reklamcılıkta da benimsenmekte gecikmeyecekti.

Tanıl Bora bu bilgileri 30 Eylül 2015'te yazıya dökmüş ve 7 Haziran ile 1 Kasım 2015 seçimleri sırasında kavramın nasıl kullanıldığına ilişkin çarpıcı örnekler vermiş. Demirtaş aleyhine, sanki öldürme emirleri vermiş gibi o zaman da yapılan dezenformasyon ve algı operasyonu, tıpkı Bora'nın işaret ettiği gibi bugün de tekrar tekrar yapılıyor.

Ve muhalefet, bir yandan iktidarın seçim sonuçları kesinleşmeden önce sanki kesin sonuçlar gelmiş gibi zafer rakamları ilan etmesi ve bir balkon konuşması yoluyla dikkatleri saptırması gibi algı operasyonlarına karşı uyarılarda bulunuyor:

Sağlam yerden gelmeyen hiçbir, ama hiçbir habere inanmayınız! Bora'nın deyişiyle akıl-fikir haysiyetinin boğulması söz konusu. Eskilerin beyin yıkama dedikleri ameliye.

KAVRAM KÖŞESİ

operasyon,algı operasyonu

Toplumsal Gerçekliğin Dili

Kavram Köşesi

Kavram Köşesi



  Baraj Yıkılmazsa Bakın Neler Olacak...

  'Tamam Tamam'

  Oy Verirken Hatırla

  100 Soruda Seçim

  Sensiz Olmaz

  Sosyalistler ve Seçim

 Özgür Gökmen İstihbarat Seçimlerde İktidara mı Çalışıyormuş?

 Naim Dilmener Siyasetin Müziği / Müziğin Siyaseti: 90’lar

 Naim Dilmener Siyasetin Müziği / Müziğin Siyaseti: 80'ler

 Naim Dilmener Siyasetin Müziği/Müziğin Siyaseti: 70’ler

  Yatırımlar Bölgedekilere Teğet Geçiyor

  Önce Sandık Başına, Sonra Sandık Peşine

 Naim Dilmener Siyasetin Müziği/Müziğin Siyaseti: 60’lar

  Artarak Yoksullaşmaya, Güvencesiz Çalışmaya Devam

  Erdoğan'ın Seçim Gafları Rakiplerine Yarıyor

  Bi Bakar mısın? - Dolar Neden Yükseliyor?

  Bi Bakar mısın? - Hadi Gel Köyümüze Geri Dönelim

  Bi Bakar mısın? - En Yakışıklı Kim?

  Türkiye’de İslamcılar ve Laikler, Erdoğan’ı İndirebilmek için Güçlerini Birleştirdiler

  New York Times Demirtaş'ın Mektubunu Yayımladı

  Financial Times: Erdoğan Kürt Oylarını Engellemekle Suçlanıyor

  Kamyon Şoförünün Oğlu Erdoğan Karşıtı Muhalefeti Ateşliyor

  Seçimlerine İlgi Büyük

  Türkiye'de Muhalefet, Nihayet Birleşti

  Erdoğan'ın Kandil Taktiği

  Çocuk İstismarı Meşrulaştırılamaz

  Çocuklar Diyanet Kreşlerine Emanet

  Göstermelik Demokrasi

  Bi Bakar mısın? - Halterciden Müze Müdürü

  Bi Bakar mısın? - İş Görüşmesi

  Bi Bakar mısın? - Kandırıldık

  Bi Bakar mısın? - SON

 Naim Dilmener Siyasetin Müziği/Müziğin Siyaseti

  Eğitimde 16 Yıllık Tahribat

  Bi Bakar mısın? Hırsızlığın Büyüğü Küçüğü

  Bi Bakar mısın? Sıkıldık...

  16 Yılda Kamunun 10.958 Kurumu Satıldı

  Türkiye Bölgesel Eşitsizlikte Ön sıralarda

  Olağanüstü Haksızlık: LGBTİ + Etkinlik Yasakları

  Rakamlarla Türkiye'de Hak İhlalleri

 Doç. Dr. Murat Sevinç İşlemesi İmkânsız Bir Anayasal Sistem

 Prof. Dr. Baskın Oran 2011'e Kadar ve Bu Tarihten Sonra Türk Dış Politikası

  Depremden Kaçacak Yer Kalmadı

 Naim Dilmener Hadi Bakalım, Kolay Gelsin

 Av. Ümit Altaş Ben Bir Avukatım

  Türkiye'deki 4 Muhalefet Partisinin Umudu, Erdoğan'ın Önünü Kesmek

 Ragıp Varol Ak Balon Patlarken: Türkiye'nin 15 yılık İnşaat Yatırımları Üzerine

  Avrupa, Kendi İlkelerini Göz Ardı Etti

 Necmiye Alpay Toplumsal Gerçekliğin Dili

 Necmiye Alpay operasyon, algı operasyonu